Brak – između očuvanja integriteta i vladavine individualnih sloboda

Darko Radić

Filozofija individualizma, odnosno afirmacija i zaštita ljudskih prava i sloboda imaju snažne implikacije – pored ostalog – i na pravno uređenje braka i porodice. Katalog ljudskih prava i sloboda u modernom društvu, kao i širenje polja dejstva autonomije volje u privatnopravnim odnosima predstavljaju značajne determinante pravnih pozicija članova porodice, prevashodno bračnih i vanbračnih partnera koji konstituisanjem braka ili nekog od oblika zajednice života stvaraju pretpostavke za zasnivanje porodice. Pored pluraliteta formi životnog zajedništva – u kojima sloboda uređivanja međusobnih odnosa dobija na značaju, konzumiranje prava na roditeljstvo u sadejstvu sa bio-medicinski potpomognutom oplodnjom, takođe, generiše nove mogućnosti kreacije porodice i načina njenog funkcionisanja. Sljedstveno tome, brak nesporno proživljava ozbiljnu krizu, što istovremeno stvara nove izazove za zakonodavce koji se suočavaju sa zadatkom da zaštite individualna prava i slobode, sa jedne strane, kao i da se nastoji očuvati integritet braka, sa druge strane. U tom smislu, predmet istraživanja u ovom radu je odnos između integriteta braka kao pravne i društvene ustanove, sa jedne strane, i individualnih sloboda supružnika, sa druge strane.