Jedan pogled na promjenu Ustava BiH

Adnan Fočo

Ustav je najviši zakonodavno-pravni akt jedne zemlje, kojim se uređuje tip sistema, teritorijalna organizacija, princip vlasti i njena ovlaštenja. Zato ne čude sporovi i različiti pristupi u njegovoj primjeni, njegovom tumačenju, pa nerijetko i samom toku provođenja. Za naše prilike, pitanje ustavnih promjena je još složenije, jer on predstavlja i mirovni sporazum kojim je zaustavljen rat i stradanje, te koji je uspostavio BiH kao državu s novim teritorijalnim ustrojstvom.

S obzirom na okolnosti u kojima je donesen sadašnji Ustav, prirodno je da su do izražaja došle njegove manjkavosti i nedostaci. Vrijeme nakon donošenja Ustava obilovalo je intenzivnim promjenama koje su uslovljene globalizacijom, ali i približavanjem evropskim integracijama. Te promjene uslovljavaju mnogobrojna rješenja koja treba urediti na novi način i na širim demokratskim osnovama od onih koje su bile sredinom devedesetih godina dvadesetog stoljeća.

Evropske integracije zahtijevaju jednostavniju i funkcionalniju državu, traže dominaciju individualnih prava nasuprot kolektivnoj dominaciji, jednostavnije i efikasnije organe države i vladavinu prava, nasuprot dominaciji političkih centara. Svim akterima bosanskohercegovačkog društva jasno je da su nužne ustavne reforme. Političke saglasnosti o konkretnim i praktičnim koracima još uvijek nema. To je, na neki način, blokada stanja demokratskih tokova, koji se sapliću u ispraznoj retorici, a kojom se razbuktavaju strasti koje nemaju mnogo toga s promjenama Ustava i otklanjanjem zapreka za funkcioniranje države i vladavinu prava.