Odnos austrougarske uprave prema vjerskom i nacionalnom pitanju u Bosni i Hercegovini

Amra Mahmutagić

U Bosni i Hercegovini se vrlo često, kroz historiju, u određenim društvenopolitičkim okolnostima, ponovno otvaralo ili zaoštravalo pitanje odnosa između države s jedne, i crkve i vjerskih zajednica s druge strane. Naravno da je to pitanje zavisilo od koncepta nacionalne politike vladajućeg režima. U radu se ističe činjenica da austrougarska uprava u Bosni i Hercegovini, nije imala izgrađen takav koncept, odnosno, njen koncept se ustvari sastojao od pokušaja održavanja unutrašnje ravnoteže u uslovima izraženih socijalnih i konfesionalnih suprotnosti unutar bosanskohercegovačkog stanovništva.Uz uporne pokušaje u određenim nacionalnim krugovima ka trijalističkom uređenju Monarhije, ka stvaranju političke protivteže vladajućim Germanima i Mađarima, austrougarske vlasti nisu smjele dozvoliti poremećaj u korist neke od tri vjersko-etničke grupe u Bosni i Hercegovini. Iz vjersko-prosvjetnih pokreta,počinju se formirati građanske političke stranke, koje su uglavnom, po samoj političkoj ideologiji, uglavnom odgovarale tipu narodnih organizacija iz zemalja pod kolonijalnom vlašću. Kallayeva politika je imala za cilj da kod domaćeg stanovništva razvije jedan te isti zajednički osjećaj zemaljske, bosanske nacionalne pripadnosti, s osloncem na Monarhiju.Provodi se politika strogog nacionalnog pariteta, te se nastoji stanovništvo izolovati od nacionalnih kretanja u okolnim južnoslavenskim zemljama.Tek početkom dvadesetog stoljeća, austrougarske vlasti okončavaju pitanje vjersko-prosvjetne autonomije i postepeno prihvataju nacionalno-političke pokrete.