Istraživanje i procesuiranje izbornih krivičnih djela u Bosni i Hercegovini – problemi i izazovi

Denis Pajić

Bosna i Hercegovina se posljednjih decenija suočava sa krizom povjerenja građana u izborne procese. Uzroke krize treba tražiti u kontinuiranim tenzijama i atmosferi uzajamnog nepovjerenja među akterima na političkoj sceni, kao i u nedovoljno efikasnom djelovanju institucija na prevenciji izbornih zloupotreba. Pored toga, neadekvatan odgovor krivičnog pravosuđa u istraživanju i procesuiranju izbornih krivičnih djela rezultira visokim stepenom nepovjerenja u izborni proces. Zbog toga je suzbijanje izbornih krivičnih djela ključna komponenta u zaštiti integriteta i kredibiliteta izbora. To je neophodno kako bi se vratilo povjerenje građana u izborni proces i institucije pravosuđa. U vezi s prethodnim, nameće se kao imperativ unapređenje istražnih postupaka i procesuiranje predmeta izbornih krivičnih djela. Pored toga, potrebna je bolja koordinacija i veća saradnja između svih aktera u ovim postupcima (Centralna izborna komisija, policijske agencije, nadležna tužilaštva i sudovi).

Autor u radu predstavlja detaljnu analizu postupaka procesuiranja predmeta izbornih krivičnih djela i drugih srodnih krivičnih djela u Bosni i Hercegovini, od podnošenja krivične prijave, odlučivanja tužioca po prijavi, vođenja istražnog postupka, postupka optuživanja, glavnog pretresa, te do donošenja presude i eventualnog žalbenog postupka. Istraživanjem su obuhvaćena dva izborna ciklusa, i to, lokalni izbori 2020. godine i opšti izbori 2022. godine. Brojna su pitanja koja se otvaraju u vezi s prijavljivanjem ove vrste krivičnih djela, provođenjem proaktivnih i efikasnih istraga, prikupljanjem dokaza, obučenosti ovlaštenih službenih osoba i tužilaca u radu na ovim predmetima, odnosno pitanje kaznene politike sudova.