Alternativno rješavanje porodičnih sporova: postojeća rješenja u Bosni i Hercegovini i mogućnost zakonskog uređenja porodične arbitraže

Selma Kunić, Boris Krešić

Porodično pravo kao grana prava čije norme uređuju porodicu i odnose koje unutar nje (i između njenih članova) nastaju specifično je, jer uređuje delikatnu materiju, od velikog društvenog značaja, upravo zbog čega se ovlaštenje za formalnopravni nastanak, promjenu i prestanak porodičnih odnosa tradicionalno povjerava isključivo državi i njenim organima. Uzevši u obzir opterećenost sudova, često zanemarivanje principa hitnosti postupanja, ali i nepostojanje sudija specijalizovanih za porodične sporove, koji se na dnevnoj bazi redovno susreću sa sporovima iz više područja prava, a ne samo porodičnog, mehanizam alternativnih rješavanja sporova postaje sve atraktivnije rješenje nabrojanih nedostataka sudskog postupka u porodičnim sporovima, a trend razvoja alternativnih modela primjetan je i u savremenopravnim okvirima. Stoga se u radu primarno analiziraju posredovanje i medijacija, kao alternativni modeli rješavanja sporova koji već postoje u pravu Bosne i Hercegovine, te se ukazuje na specifičnosti njihovog uređenja, od kojih bi se neke mogle okarakterisati kao pogrešne ili neodgovarajuće uzevši u obzir okolnosti. Dok se sa druge strane razrađuje i mogućnost uvođenja novog alternativnog modela – porodične arbitraže, koja se na prvi pogled doima neobičnom vrstom arbitraže, nespojivom sa njenom pravnom prirodom, ali koja se u određenim zemljama poput Engleske i Sjedinjenih Američkih Država ipak pokazala kao održiv način alternativnog rješavanja sporova.