Nasljeđivanje i planiranje za slučaj smrti po mjeri savremene porodice

Darja Softić-Kadenić

Intenzivna dinamika u razvoju porodičnih prilika i odnosa nije praćena jednakom dinamikom razvoja prava, ni porodičnog, a pogotovo ne nasljednog. Nasljedno pravo se čini prilično rezistentnim na promjene, te ga karakterizira tradicionalnost i kontinuitet što nameće pitanje da li je naše nasljedno pravo savremeno odnosno, odgovara li savremenoj porodici?

Jedno rješenje je mijenjati nasljedno pravo, drugo rješenje je potrebnu fleksibilnost stvoriti alternativnim mehanizmima izvan nasljednog prava kojima se mogu imitirati neka nasljednopravna dejstva, a koji se u literaturi nazivaju supstitutima testamenta ili paranasljednim instrumentima, kao i općenito razvijati svijest i mehanizme aktivnog planiranja imovinske sukcesije (estate planning). Sve češće ovaj pojam sveobuhvatnog i blagovremenog planiranja imovinske sukcesije obuhvata i tzv. personal planning – planiranje ličnih odnosa za slučaj starosti i planiranje smrti (end of life planning) kroz mehanizme anticipiranih naredbi.

Obje pomenute oblasti su u našem pravu nerazvijene i postoji veliki razvojni potencijal de lege ferenda. U ovom radu će se detaljnije sagledati odnos tradicionalnih normi nasljednog prava i njihova sposobnost da odgovore potrebama savremenog ostavioca i savremene porodice. Bit će predstavljeni izazovi i neki uobičajeni mehanizmi sveobuhvatnog planiranja imovinske sukcesije koji mogu služiti kao putokaz zakonodavcu u pogledu nekih budućih intervencija.