Identifikacija sredinskih i personalnih činilaca koji uslovljavaju neuspjeh u učenju i ponašanju djece s posebnim potrebama

Senida Šehmedović

Funkcija ovog istraživačkog rada je, prije svega, bazirana na proučavanju socijalnih odnosa i osobina ličnosti djece s posebnim potrebama u funkciji ponašanja i školskog uspjeha, zatim na potenciranju karakteristika razvojnih faza uzrasta djece od 1. do 9. razreda O.Š., odnosno analiziranju psihičkih razvojnih procesa djece, što je ključna paradigma efikasnog djelovanja stručnog tima na uspješnost rada u školi.

Problem, ciljevi, zadaci i hipoteze istraživanja su precizno definirani, gdje se u deset detaljno formuliranih hipoteza nastojalo ispitati fundamentalne uzroke neuspjeha u učenju i ponašanju djece s posebnim potrebama sljedećih kategorija: PTSD - posttraumatski sindrom, ADD - poremećaj koncentracije, AD/HD - deficit pažnje, hiperaktivnost kao dominantan model, EBD - emotivno bihevioralne smetnje i KS - kombinirane smetnje, multipla dijagnoza (prema klasifikaciji DSM-IV).

Hipoteze se odnose na teoretske postulate da na ponašanje i uspjeh u školi djece SPP značajno utječu njihove stečene ili urođene osobine ličnosti; da postoji značajna razlika između sredinskih činilaca (stavova roditelja, nastavnika, kvalitete nastavnog kurikuluma, metoda i oblika u nastavi, reedukacije stručnog kadra u školi, formiranja kvalitetne pedagoško-psihološke, medicinske i socijalne službe u redovnim školama, uvođenja IEP-a, partnerstva s roditeljima i sl.) i neuspjeha djece SPP; da se usluge i kvaliteta nastave u redovnim i specijalnim školama značajno razlikuju; te da je uspjeh djece SPP, istih ili sličnih vrsta smetnji u učenju i ponašanju koje su se ispitivale, značajno različit u redovnim integriranim odjeljenjima i specijalnim školama.

Konceptualni prikaz hipoteza odnosi se na relevantne uzročno-posljedične indikatore provođenja individualizacije i inkluzije u redovnim školama, te u širjoj društvenoj zajednici. Uzorak od 140 ispitanika reprezentativno je izabran s obzirom na populaciju nastavnika, roditelja i učenika s naznačenim kategorijama smetnji u učenju i ponašanju, u Zavodu za specijalni odgoj i obrazovanje „Mjedenica“ u Sarajevu i O.Š.