Thymos kao princip suživota

Rifat Redžović

Permanentni pokušaji da se prostor zapadnog Balkana prikaže kao potencijalno žarište nepremostivih sukobljavanja uslijed nerazriješenih računa iz prošlosti i kao izraz historijskog pamćenja koje se zasniva na želji za potiranjem onoga drugačijeg, jesu još jedan od oblika dezavuiranja istine i pokušaj utemeljenja stereotipa o nemogućnosti zajedničkog života na ovim prostorima.

Taj stereotip je dostigao razmjere opće prihvatljivosti zbog nedostatka racionalno-kritičkog pristupa samom problemu i potpunog ignoriranja činjenica koje će potkrijepiti naš stav da je ovakav stereotip neodrživ, da ne korespondira sa stvarnošću i da je odraz nacionalističkih ideologija, prije svega velikosrpskih, koje dolaze iz gotovo svih historijskih i raznih strukovnih miljea, koji po ustaljenom konformističkom obrascu imaju svoje trajanje, vitalni su i, prije svega, pogubno djeluju.

Prostor zapadnog Balkana je, u najmanju ruku, sličan užem i širem geografskom okruženju kada su u pitanju konflikti i ratovi i odnosi koji prate te pojave, uz uočavanje nekakvih specifikuma koji bitno ne utiču na posebnost zapadnobalkanskih antagonizama, koji bi odudarali od ustaljene netrpeljivosti koja se u raznim oblicima i vremenima javljala i u ostatku Evrope.

Dakle, u ovom radu polazimo od stanovišta da se stereotipna priča o nekakvoj iskonskoj i „specifičnoj“ netrpeljivosti pokušava nametnuti kao primaran atribut, na račun stvarnih činjenica koje se zanemaruju ili potiskuju na teren sekundarnosti, a koje, ustvari, znače klasičan primjer pokušaja teritorijalne ekspanzije nadmoćnih susjeda na račun slabijih i pokušaj obezbjeđivanja nacionalno sterilnih prostora, uključujući sve raspoložive resurse, ne bi li se takvi projekti ostvarili.