Esencija naučno-istraživačkog procesa

Rifat Redžović

Baviti se naučno-istraživačkim poslom znači baviti se izuzetno složenom aktivnošću koja, pored ogromnog znanja istraživača, podrazumijeva i posjedovanje izuzetnih vještina i crta ličnosti. Zbog toga se na istraživača često gleda kao na „epistemološkog maga“ koji je u stanju da uvijek izađe kao pobjednik u koštac s nedoumicama i nepoznanicama pred kojima stoji nauka.

Da bi se nauka pokazala kao velika moć koja ima odgovore na mnoga pitanja, pred svakim istraživačem stoji zadatak upoznavanja s metodologijom kao specijaliziranom naučnom disciplinom koja proučava metod kao predmet svog interesovanja. Stoga se metodologija mora shvatiti kao suštinska naučna disciplina koja treba biti temelj ozbiljnog bavljenja naučnom problematikom, bez obzira o kojoj se naučnoj oblasti radi.

Suština ovoga rada sastoji se u tome da se ukaže na nekoliko osnovnih stvari koje je potrebno znati kako bi se naučno istraživanje, a potom i pisanje naučnih izvještaja, oslobodilo stereotipnih promišljanja i konfuzija koje sputavaju istraživače. Permanentni pokušaji onih koji ne prate razvoj metodologije kao izuzetno dinamične naučne discipline da uspostave krute metodološke obrasce, koji bi po njima bili plodotvorni i čvrsti epistemološki temelji, predstavljaju statičan metodološki pristup koji više šteti nego što doprinosi naučnom otkriću.

Metodologija, kao i svaka druga naučna disciplina, izuzetno je fleksibilna, kumulativna, inovativna i veoma dinamična, te je nužno pratiti dostignuća i u ovoj oblasti, koja jasno ukazuju na pogreške i stavove koji su prevaziđeni, s posebnim akcentom na ona dostignuća koja su trenutno najracionalnija.

Na ovom mjestu ukazat ćemo samo na neke elemente koji oslobađaju istraživača nepotrebnih opterećenja koja mu stvaraju probleme u procesu istraživanja. Vrlo često se smatra da je istraživanje samo rad na terenu ili u laboratoriji, zanemarujući činjenicu da je istraživanje i sam proces mišljenja, koji se odvija i onda kada istraživač nije u fizičkom radu. Istraživanje je i misaoni proces, intelektualna opservacija koja je uvijek u korelaciji s određenim naučnim problemom, te stoga želimo ukazati na to da se na naučno istraživanje ne smije gledati kao na proces koji se strogo dijeli na teorijski i praktični.