O stogodišnjici Senžermenskog ugovora, kao osnovnog pozitivno-pravnog izvora zaštite manjina u Jugoslaviji između dva svjetska rata

Amra Mahmutagić

Nakon završetka Prvog svjetskog rata, u Versaju je potpisan opći mirovni sporazum između pobjedničkih sila Antante i poraženih Njemačke i Austro-Ugarske.Tako sklopljen, versajski politički sistem, koji je obilježio period do 1939. godine,predstavljao je bitnu historijsku podlogu jačanja sila Antante, posebno Francuske i niza malih država pod njenom zaštitom.Jedna od njih, nastala u suštini upravo kao versajska tvorevina, jeste i Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, koja je sklopila pet međunarodnih ugovora u cilju osiguranja svog položaja i granica. Senžermenski ugovor se jedini ticao Bosne i Hercegovine, potvrđena je njena teritorijalna cjelovitost kao administrativne oblasti, te su garantovana puna prava muslimanima kao i zaštita njihovim vjerskim ustanovama.U radu se naglašavaju bitne historijske činjenice u burnom vremenu na prelazu iz devetnaestog u dvadeseto stoljeće, koje su dovele do propasti Austro-Ugarske monarhije, i do stvaranja prve zajedničke južnoslavenske države. Posebno se analiziraju okolnosti u vezi sa uključivanjem odredaba Senžermenskog ugovora u pravni sistem Kraljevine SHS. Otvoreno je niz pitanja u vezi sa odnosom između države i vjerskih zajednica, te ostvarivanja osnovnih, posebno statusnih i porodičnih prava, od kojih su neka i danas, nakon cijelog jednog stoljeća, ostala nedovoljno i nepotpuno regulisana, a sam Ugovor je predstavljao osnovni pozitivno-pravni izvor zaštite manjina u Jugoslaviji između dva svjetska rata.