Međunarodne i evropske perspektive prava na socijalnu zaštitu izbjeglica kao ljudskog prava

Ivana Grubešić, Enis Omerović

Pravo na socijalnu zaštitu jedno je od osnovnih ljudskih prava, u okviru kojeg se kao minimalni standardi pretpostavljaju pravo na zdravstvenu pomoć, socijalnu sigurnost, obezbjeđenje stanovanja. Obzirom da se radi o socijalnom minimumu koji bi trebali uživati svi ljudi bez diskriminacije po bilo kom osnovu, izazov za evropske države koje se susreću s velikim prilivom izbjeglica u posljednjih nekoliko godina je prevashodno priznavanje njihovog statusa, kao kategorije ljudi koja uživa specifičnu međunarodnopravnu zaštitu, a na osnovu kojeg bi izbjeglice, tražitelji azila i azilanti uživali određene socijalne prestacije garantovane aktima Vijeća Evrope (Revidiranom Evropskom socijalnom poveljom iz 1996. i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda iz 1950.), kao i direktivama Evropske unije (tzv. „Kvalifikacijskom Direktivom“ iz 2011. i „Direktivom o uslovima prihvata“ iz 2013.). Stoga će istraživanje ukazati na najznačajnije probleme i izazove u definisanju statusa izbjeglica, tražitelja azila i azilanata u kontekstu međunarodnog prava (prvenstveno kroz prizmu Konvencije Ujedinjenih nacija o statusu izbjeglica iz 1951., i Dodatnog protokola uz Konvenciju iz 1967.) i evropskog sistema ljudskih prava u aktima Vijeća Evrope i Evropske unije, te minimalne socijalne prestacije koje uživa ova ranjiva grupa u društvu, a u svrhu obezbjeđenja minimalnog životnog standarda dostojnog čovjeka.