Komparativna analiza primjene načela zabrane diskriminacije u praksi EU i BiH

Amela Begović-Kuko, Emina Hasanagić

Temelj demokracije predstavlja visok nivo uspostavljene vladavine prava. Aplikacija pravnih normi uređena je na temelju pravnih načela, temeljem kojih se dalje razrađuju i operacionaliziraju pravne norme. Temeljno načelo međunarodnog, evropskog kao i nacionalnog prava čini jednakost svih građana. Kao takvo, načelo jednakosti neodvojivo je od načela zabrane diskriminacije građana u bilo kom postupku. Razvojem svijesti pojedinaca, ali i kolektiviteta unutar evropskog prostora primjetan je povećan broj aplikacija pred sudovima kojim se nastoji osigurati pravo na zabranu diskriminacije, a time i načela jednakosti. Aplikacijom pred nadležnim sudovima, pojedinci nastoje uz primjenu ostalih prava ostvariti ali i doprinijeti očuvanju i razvoju zajedničkih vrijednosti Evropske unije. Garanciju jednakosti kroz krovni akt Evropske unije čine Ugovor o Evropskoj uniji, Ugovor o funkcioniranju Evropske unije, Povelja Evropske unije o osnovnim pravima ali i druge konvencije, sporazumi i direktive. Autorice su u radu predvođene pozitivnom praksom presuda evopskih sudova, kao temeljne pravne prakse u tumačenju načela jednakosti i zabrane diskriminacije. Takvu pozitivnu praksu u radu autorice kompariraju sa praksom nacionalnih sudova unutar Bosne i Hercegovine. Motivacija se temelji na potrebi kognitivnosti i prihvatljivosti prakse Evropske unije unutar pravnog ambijenta Bosne i Hercegovine. Ovakva motivacija nije samo subjektivna potreba za kognitivnošću, već i pravna obaveza Bosne i Hercegovine. Pravna obaveza proizilazi iz činjenice da je Dejtonskim ustavom za Bosnu i Hercegovinu, Evropska konvencija o zaštiti ljudskih prava i temeljnih sloboda prioritet u odnosu na nacionalne pozitivne pravne propise. Spoznajom pravnih stajališta Evropske unije u tumačenju načela jednakosti i zabrane diskriminacije, te komparacije sa pravnim standardima u Bosni i Hercegovini moguće je utvrditi da li pored deklarativnog, težimo i ka realnom nivou standarda postavljenih unutar evropskog pravnog okvira.