Utjecaj implementacije tehnologije slikarskog nosača na razvoj in situ slikarstva

Đenita Kuštrić

Pojam in situ (site-specific), odnosno „na licu mjesta“, odnosi se na umjetničko djelo koje je specifično kreirano za određeni prostor. U tom slučaju umjetnik pri izradi djela uzima u obzir karakteristike lokacije, poput njene historije, namjene, gabarita, kao i specifičnih formalnih elemenata prostora – ritma, boje i volumena. Izmještanjem djela iz izvornog prostora gube se njegovi ključni značenjski i kontekstualni slojevi. Termin site-specific u savremenoj teoriji umjetnosti definirao je i afirmirao američki umjetnik Robert Irwin šezdesetih godina 20. stoljeća.

Umjetnost in situ razvijala se paralelno s instalacijskom umjetnošću, kao i u kontekstu pojačanog tehnološkog razvoja i intenzivnih civilizacijskih tokova, poput privremenih i trajnih migracija, što je doprinijelo njenoj učestaloj primjeni u savremenim međunarodnim umjetničkim rezidencijama, projektima i festivalima. U 21. stoljeću in situ praksa postaje redovna forma umjetničkog, likovnog i multidisciplinarnog istraživanja.

Rad ukazuje na klasične slikarske in situ pojave koje se, iako historijski udaljene, mogu prepoznati kao rani oblici site-specific pristupa: od antičkih fajumskih portreta, preko srednjovjekovnih oltarnih slika, renesansnih i baroknih zidnih kompozicija, do savremenih tehnika ugrađivanja slikarskog platna u zid u 17. stoljeću, poznatih kao marouflage. Poseban fokus stavljen je na tranzitorski značaj slikarskog nosača u odnosu na prostor i vrijeme nastanka djela.

Analizom se nastoji pokazati da su se upravo zahvaljujući razvoju i primjeni slikarskih nosača u određenim historijskim i prostornim okolnostima stvarali uslovi za adekvatno i smisleno djelovanje slike in situ, čime se potvrđuje njihov presudan utjecaj na razvoj ovog umjetničkog pristupa.