Umjetna inteligencija u funkciji krivičnopravne zaštite novinara

Raisa Bušatlić, Dževad Mahmutović

Rad analizira efikasnost postojećeg krivičnopravnog okvira u Bosni i Hercegovini u zaštiti novinara, istražujući potencijal umjetne inteligencije kao alata za unapređenje ovih normi. Polazna hipoteza je da umjetna inteligencija može pomoći u oblikovanju preciznijih, efikasnijih i međunarodno usklađenih odredbi koje štite novinare od nasilja i pritisaka. Metodološki, rad kombinira normativnu analizu međunarodnog i domaćeg prava (Evropsku konvenciju o ljudskim pravima, preporuke Vijeća Evrope) s empirijskom analizom sadržaja četiri važeća krivična zakona u Bosni i Hercegovini. Za analizu se koriste alati umjetne inteligencije (veliki jezički modeli i Python skripte) za automatizovano pretraživanje i provjeru usklađenosti sa preporukama CM/Rec(2016)4 i CM/Rec(2022)4. Nalazi pokazuju da samo Krivični zakon Federacije BiH i Krivični zakon Republike Srpske sadrže eksplicitne odredbe koje spominju novinare, dok se u ostalim zakonima zaštita oslanja na opće norme, uz parcijalnu implementaciju međunarodnih standarda. Zaključuje se da umjetna inteligencija može značajno unaprijediti identifikaciju normativnih nedostataka i podržati reformske procese, ali uz nužne etičke okvire i neizostavan ljudski nadzor.